Podczas poszukiwania pracy w Polsce kandydaci najczęściej spotykają trzy rodzaje umów:
- umowę o pracę;
- umowę zlecenie;
- umowę o dzieło.
Każda z nich oznacza inne prawa, obowiązki i poziom ochrony. Dlatego porównywanie ofert wyłącznie na podstawie wysokości wynagrodzenia nie wystarczy.
Umowa o pracę
Umowa o pracę jest regulowana przez Kodeks pracy.
Zakłada osobiste wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę oraz pod jego kierownictwem.
Osoba zatrudniona na umowie o pracę korzysta z praw przewidzianych przez prawo pracy. Należą do nich między innymi płatny urlop, ochrona w okresie choroby, uprawnienia związane z rodzicielstwem, regularna wypłata wynagrodzenia oraz ubezpieczenia społeczne.
Taka umowa najczęściej najlepiej odpowiada stałej pracy wykonywanej według określonego grafiku.
Umowa zlecenie
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną i podlega przepisom Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy.
Zleceniobiorca zobowiązuje się do starannego wykonywania określonych czynności, ale nie musi gwarantować konkretnego rezultatu końcowego. Typowymi przykładami mogą być sprzątanie, obsługa klienta, prace pomocnicze lub regularne świadczenie usług.
Standardowa umowa zlecenie nie zapewnia automatycznie wszystkich uprawnień przysługujących pracownikowi zatrudnionemu na umowie o pracę. Na przykład płatny urlop musi zostać przewidziany osobno w treści umowy.
Od 1 stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa dla umów objętych tym obowiązkiem wynosi 31,40 zł brutto.
Zasady opłacania składek ZUS zależą od sytuacji danej osoby, w tym od innych umów, dodatkowego zatrudnienia lub statusu studenta.
Umowa o dzieło
Umowa o dzieło jest zawierana w celu wykonania konkretnego, możliwego do zweryfikowania rezultatu.
Może nim być na przykład:
- przygotowanie logo;
- wykonanie tłumaczenia;
- stworzenie strony internetowej;
- napisanie tekstu;
- realizacja konkretnego projektu.
Taka umowa powinna zakończyć się powstaniem określonego dzieła, a nie jedynie regularnym wykonywaniem obowiązków.
Dla umowy o dzieło przepisy nie określają minimalnego wynagrodzenia godzinowego ani miesięcznego. Wysokość wynagrodzenia ustalają strony.
Sama nazwa umowy nie jest najważniejsza
Jeżeli dana osoba codziennie pracuje w określonym miejscu, według ustalonego grafiku, wykonuje polecenia przełożonego i realizuje obowiązki typowe dla pracownika etatowego, taka współpraca może mieć cechy stosunku pracy nawet wtedy, gdy dokument nazwano umową zlecenie.
Państwowa Inspekcja Pracy podkreśla, że liczy się rzeczywisty sposób wykonywania pracy, a nie wyłącznie nazwa podpisanego dokumentu.
O co zapytać przed podpisaniem umowy?
Wyjaśnij z pracodawcą:
- jaki rodzaj umowy zostanie podpisany;
- jaka kwota pozostanie po odliczeniu podatków i składek;
- czy przysługuje płatny urlop;
- w jaki sposób rozliczane są zwolnienia lekarskie;
- ile godzin trzeba pracować;
- jak ewidencjonowany jest czas pracy;
- jaki obowiązuje okres wypowiedzenia;
- czy przewidziano dodatkowe kary lub potrącenia;
- kto opłaca odzież roboczą, zakwaterowanie lub transport.
Nie podpisuj dokumentu, którego treści nie rozumiesz. Poproś o czas na zapoznanie się z umową lub o jej tłumaczenie na zrozumiały dla Ciebie język.
